مرکز احیاء آثار اسلامی

ابهام‌زدايي از احكام غيبت: ترجمه كشف الريبة عن احكام الغيبه

مرحوم شهيد ثاني در اين اثر خود با بهره‌مندي از روش تحليلي و توصيفي، با مثال‌هاي ساده كه از بطن جامعه و رفتار خواص و عوام گرفته، به بيان نكات اخلاقي پرداخته است. ويژگي ديگر كتاب اسلوب و نظم كتاب است. وي در طرح مباحث اخلاقي نه تعصب خشك و غيرعلمي است و نه بي‌جهت انعطاف نشان مي‌دهد. تلاش او بر دوري از افراط و تفريط استوار است؛ ازاين‌رو ضمن تأكيد بر نكوهش و پرهيز از غيبت، موارد جواز آن را هم با توجه به آموزه‌هاي ديني و روايي بيان كرده است. 
شهيد ثاني: زين‌الدين بن‌علي علي عاملي؛ ابهام‌زدايي از احكام غيبت: ترجمه كشف الريبة عن احكام الغيبه؛ ترجمه سيدابراهيم سيدعلوي؛ چاپ اول، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي، پاييز 1388، 168ص رقعي.
***

در آموزه‌هاي ديني همه اديان و مذاهب، اخلاق نقشي برجسته دارد. اديان در كنار تبيين احكام فقهي و عبادي، به امور اخلاقي نيز اهتمام ويژه داشته‌اند. اخلاق حسنه در مقابل اخلاق رذيله همواره مورد توجه پيشوايان همه اديان بوده است و دين اسلام نيز توجه ويژه‌اي به فضايل و رذايل اخلاقي داشته است؛ از‌اين‌رو عالمان ديني به پيروي از پيشوايان معصوم خود در تبيين ارزش‌ها و هنجارهاي اخلاقي و راهكارهاي تخلق به اخلاق الهي بسيار كوشيده‌اند. شهيد ثاني با وجود آنكه چهره فقهي برجسته‌اي در علوم اسلامي دارد،
در مباحث غيرفقهي از جمله اخلاق نيز تأليفاتي بر جاي نهاده است كه نشان از اهتمام اين عالم شهيد به امر اخلاق است. از جمله مباحث مهم در اخلاق عملي، پرهيز از غيبت و پشت سر ديگران حرف‌زدن است. عالمان اخلاق اسلامي به‌شدت به نكوهش اين رذيلت اخلاقي پرداخته‌اند؛ چراكه در آموزه‌هاي آيين مبارک اسلام و پيشوايان معصومش، نكوهش‌هاي فراوان درباره آن وارد شده است. اين امر انگيزه‌اي براي شهيد ثاني بوده است تا در كتابي مستقل به بررسي غيبت و راه درمان آن بپردازد؛ هرچند به مباحث اخلاقي ديگري پرداخته است.

مرحوم شهيد ثاني در اين اثر خود با بهره‌مندي از روش تحليلي و توصيفي، با مثال‌هاي ساده كه از بطن جامعه و رفتار خواص و عوام گرفته، به بيان نكات اخلاقي پرداخته است. ويژگي ديگر كتاب اسلوب و نظم كتاب است. وي در طرح مباحث اخلاقي نه تعصب خشك و غيرعلمي است و نه بي‌جهت انعطاف نشان مي‌دهد. تلاش او بر دوري از افراط و تفريط استوار است؛ ازاين‌رو ضمن تأكيد بر نكوهش و پرهيز از غيبت، موارد جواز آن را هم با توجه به آموزه‌هاي ديني و روايي بيان كرده است. 
اين شهيد بزرگوار مباحث خود را در عناوين مختلفي سامان بخشيده است. او ابتدا به انگيزه خود از تأليف كتاب اشاره مي‌كند كه با اينكه بسياري از مردم اهتمام ويژه به نماز و روزه و پرهيز از پليدي‌هايي چون زنا و مي‌خوارگي نشان مي‌دهند، اما به‌آساني با سخنان خود آبرو و شخصيت مسلمانان را به بازي مي‌گيرند؛ در‌حالي‌كه اگر خوب مي‌انديشيدند، ميان اين دو دسته گناه تفاوت زيادي نمي‌ديدند؛ ازاين‌رو قلم برگرفته است تا در باب غيبت با استفاده از كتاب و سنت و دلايلي عقلي رساله‌اي بنگارد.
شهيد ثاني راز مذمت فراوان اين گناه را در اسلام كه بزرگ‌تر از بسياري از گناهان كبيره به‌شمار رفته است، مفاسد و ضررهاي منافي با غرض و هدف آفرينش مي‌داند. به نظر وي غرض از آفرينش انسان، اتحاد و هماهنگي در مسير واحد است و آن راه همان به‌كار بستن اوامر و نواهي است و اين يكپارچگي و اتحاد در صورتي تحقق مي‌يابد كه اجتماعي با مردماني با دل‌هايي صاف و پاك از هرگونه عداوت، كينه و دشمني و وجود داشته باشد، اما غيبت منافات با چنين اجتماعي دارد. 
به مناسبت بحث، به تفصيل از سخن‌چيني و دورويي و حسد، و راه درمان و آثار اين سه رذيلت اخلاقي نيز سخن به ميان آمده است. در بخش پاياني كتاب، دوازده حديث در باب حقوق برادران ديني هم نقل شده است. پيش از آنكه نويسنده به نقل اين احاديث بپردازد، از كفاره غيبت سخن مي‌گويد. طلب مغفرت و حليت و رضايت و برخوردهاي مهرآميز و گرم با فرد غيبت‌شده، از اموري است كه اميد است بتواند مايه آمرزش گناه غيبت باشد. 

تاریخ بروز رسانی دوشنبه هیجدهم فرودین ماه 1399
منبع:اداره نشر پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
كلمات كليدي : سيدابراهيم سيدعلوي , معرفی آثار , آثار علمی مرکز احیای آثار

تاریخ خبر: 1399/1/18 دوشنبه
تعداد بازدید کل: 31 تعداد بازدید امروز: 1
 
امتیاز دهی
 
 

[Control]
تعداد بازديد اين صفحه: 32
Guest (PortalGuest)

پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامي - دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم
مجری سایت : شرکت سیگما