مختلف الشیعة
مختلف الشیعة
یکی از گنجینه‌های گرانبهای ابو منصور جمال الدین حسن بن مطهر معروف به علّامه حلّی متوفی ( 726ق) که نشان از گستردگی و عمق فقاهت ایشان داردهمین کتاب است.
وی بعد از زعامت و مرجعیت محقق حلّی متوفی (676ق) از نامی‌ترین علمای شیعه و صاحب آثاری مهم و متعدد در فقه و اصول و کلام و منطق و فلسفه ورجال است. مناظرات با علمای اهل تسنن گرایش سلطان خدابنده به مذهب تشیع و رواج شیعی‌گری در ایران از دستاوردهای مهمّ وی محسوب می‌شود که زبانزد عام و خاص است.
ویژگی‌های کتاب
«مختلف الشیعة» یک دوره کامل فقه مقارنه‌ای و استدلالی از کتاب الطهارة تا کتاب الدیات است که به مسائل اختلافی درون مذهبی علماء شیعه پرداخته است.
علّامه در این کتاب به اساسی‌ترین مبانی ونظریات فقهی مورد نیاز فقهاء شیعه اشاره کرده است.
به فرموده شیخ آقا بزرگ تهرانی صاحب الذریعه (اعلی الله مقامه) علّامه حلّی تألیف کتاب «مختلف» را سال 699ق شروع و در سال 708ق به پایان رسانده؛ یعنی قریب 10 سال برای تدوین این کتاب زحمت کشیده است (الذریعة، ج20،ص 218-219).
کتاب «مختلف الشیعة» بر کتاب استدلالی «منتهی المطلب» علّامه و کتاب «تذکرة الفقهاء» که به مسائل اختلافی بین شیعه و اهل تسنن پرداخته از امتیاز بالایی برخوردار است؛ زیرا در «مختلف» علاوه بر طرح مباحث و احکام مورد نزاع اختلاف بین فقهای شیعه نه تنها مسائل و احکام فقهی، بلکه مباحث مهم رجالی و اصولی و اساسی‌ترین مبانی مورد نیاز فقهاء و اندیشمندان اشاره نموده است.خود در وجه امتیاز این کتاب با سائر کتب فقهی‌اش چنین می‌گوید:
«انّه الأوّل من نوعه في فقه الشیعة، لم یطرق احد من العلماء هذا الباب قبله».
علّامه بعد از محقق حلّی اولین عالمی است که در کتاب «مختلف» از کتاب‌های علماء بزرگی همانند: «ابن جنید»، «ابن ابی عقیل» و «ابن بابویه» (رحمهم الله) نام برده و بارها در مباحث مشکل علمی دیدگاه آنها را طرح و نقل قول کرده است. بعد از ایشان هر عالم و فقیهی که بخواهد به فتاوای این سه فقیه بزرگ استناد کند به کتاب «مختلف» ارجاع می‌دهد، چون بعد از علّامه هرگز کتاب‌های فقهی و فتوایی این سه بزرگوار را کسی ندیده است.
علّامه حلّی در کتاب «مختلف» علاوه بر طرح و بیان مباحث و احکام فقهی شیعه به مسائل و نکات مهم قواعد اصولی مورد استناد فقهاء امامیه همانند: مسأله استصحاب، تضاد و جمع بین ادله توجهی خاص داشته و از بیان آراء اصولی عامه مانند: مسأله 
قیاس، استحسان و نقد آنها غافل نبوده است. و در مواردی که نیاز به توضیح بیشتری بوده خواننده را به کتب اصولی خویش مانند «نهایة الوصول إلی علم الأُصول» ارجاع 
داده است.
توجه خاص مؤلف به مسائل علم رجال و رجال‌شناسی وی را بر آن داشته تا در موارد بسیاری پیرامون راویان مهم و نام‌آشنا اظهار نظر نماید:
«عمار فطحی، وسماعه واقفی، وکذلک موسی بن بکیر وعثمان بن عیسی واقفی أیضاً».
و در صورت عدم اطلاع از احوالات یک راوی به صورت مبهم فرموده است:
«ولا یحضرني الان حاله، فان کان ثقة فهي صحیحة ویتعین العمل بمضمونها وإلّا فلا».
در «مختلف الشیعة» بیشترین منبع مورد استناد به ترتیب: کتب شیخ الطائفه طوسی، کتب سید مرتضی و کتاب شیخ مفید (اعلی الله مقامهم ورفع الله درجاتهم) بوده است.
مؤلف این کتاب را به 7 مبحث کلی تقسیم کرده است:
اول: طهارت وصلات.
دوم: زکات و خمس و صوم و بخشی از حج.
سوم: ادامه کتاب حج و مباحث جهاد.
چهارم: مسائل اجاره و عطایا و توابع آن.
پنجم: مباحث نکاح و عتق و توابع آن.
ششم: مباحث صید و ذبائح و توابع و قضاء و شهادات.
هفتم: حدود و قصاص و دیات.
با عنایت به استقبال و توجه خاص اندیشمندان به این اثر، بیش از 13 حاشیه بر آن زده شده است که در مقدمه کتاب معرفی گردید.
تعداد 120 نسخه خطی برای کتاب شناسائی شده است که مع الأسف اکثراً ناقص هستند و نسخه‌های کامل و دستنوشته مؤلف که بدون نقطه نیز هستند اندک می‌باشند.
محققان مرکز احیاء آثار اسلامی با تلاش بی‌وفقه 10 ساله خود با بهره‌گیری از بهترین روش‌های تصحیح این اثر ارزشمند را از محجوریت در آورده و با حجم 10 مجلد وزیری به مجامع علمی تقدیم نموده‌اند.

فهرست مطالب کتاب
•    ج 1 : کتاب الطهارة
•    ج2 : کتاب الصلاة
•    ج3 : کتاب الزکاة والصوم
•    ج4 : کتاب الحجّ والجهاد 
•    ج5 : کتاب المتاجر والدیون و توابعها
•    ج6 : کتاب الأمانات والإجازات والهبات 
•    ج7 : کتاب النکاح والطلاق وتوابعه 
•    ج8 : کتاب العتق والشهادات
•    ج9 : کتاب الفرائض والحدود والقصاص والدیات
•    ج 10 : الفهارس



 
 
امتیاز دهی
 
 

بيشتر

مطالب مرتبط

پربازدید ترین مطالب

مطالب مرتبط

پربازدید ترین مطالب
[Control]
تعداد بازديد اين صفحه: 24
خانه | بازگشت | حريم خصوصي كاربران |
Guest (PortalGuest)


مجری سایت : شرکت سیگما